Menu

Block10 : Europa 2025

Latrelatie of Huwelijk
Westerkerk, Zaterdag 7 april, 2018
19:15-20:00 h
deelnemers - to be announced
De Grote Discussie
Westerkerk, Zaterdag 7 april, 2018
20:00-20:30 h
deelnemers- to be announced Gemodereerd door Boudewijn Richel & Nadia Moussaid
Q&A met de publiek
20:30-20:45 h
deelnemers - to be announced Gemodereerd door Boudewijn Richel & Nadia Moussaid



Het is tijd voor een nieuw beschavingsideaal. Bas Heijne wijst de weg

De wereld wordt steeds complexer. Populisten maken ons daarom wijs dat we een keuze hebben: vanachter onze computer kunnen we de wereld aan. Dat meent schrijver Bas Heijne in zijn deze week verschenen pamflet Onbehagen. In deze podcast legt hij uit waarom een nieuw beschavingsideaal zo hard nodig is.

Er zijn minstens vijf redenen om te luisteren naar het gesprek met Bas Heijne (Nijmegen, 1960).

1. De filosofen Frank Meester en Coen Simon zijn een reeks filosofische essays gestart: Op de website van de uitgeverij lees je meer over Nieuw licht.Nieuw licht. De ‘vertwittering van het maatschappelijk debat’ willen zij pareren met pamfletten waarin een eeuwenoude denktraditie wordt gecombineerd met het denken van onze tijd. Bas Heijne, schrijver en opinieleider, bijt het spits af met Lees hier meer over Bas Heijnes Onbehagen.Onbehagen. Een reactie op Sigmund Freuds essay Unbehagen in der Kultur (1930), waarin de psycholoog de wrijving tussen binnen- en buitenwereld problematiseert.

2. De natuurlijke neiging van de mens om zijn lusten en agressie te botvieren - en te streven naar genot en geluk - wordt in toom gehouden door het realiteitsprincipe: het besef dat je rekening moet houden met de anderen. Dat realiteitsprincipe, die beschaving, is in onze cultuur volgens Heijne op de achtergrond geraakt. We krijgen als burger zowel van de commercie als de politiek voortdurend de belofte voorgeschoteld dat onze wensen onmiddellijk gehonoreerd kunnen worden.

3. Dat betekent dat het populisme, zoals uitgedragen door mensen als Donald Trump en Geert Wilders, geen exces is, maar een exponent van onze hyperindividualistische cultuur. Het populisme doet volgens Bas Heijne namelijk twee beloftes: het biedt een radicale versimpeling van de werkelijkheid, die veel te ingewikkeld is geworden - wat moet je met al die experts waar je geen wijs uit kunt worden? En het belooft herstel van je autonomie: jij hebt het voor het zeggen, je mag je eigen wereld maken vanachter je laptop. Je kunt dit afdoen als onvolwassenheid, voor Heijne is het een bron van oprechte verwarring en boosheid.

4. Onmiskenbaar komen hierdoor de beschaving, de idealen van de verlichting, het realiteitsprincipe van Freud, onder druk te staan. Volgens Heijne zijn er nog steeds veel mensen die zich niet realiseren hoe serieus dit is. Het verlichte mensbeeld brokkelt af, mede door de jongste ontdekkingen van de wetenschap. Die brengt steeds vaker aan het licht dat wij in hoge mate biologisch gedetermineerd zijn. Het idee dat wij weloverwogen en rationele keuzes maken, wordt ontmaskerd. Als het humanisme zelfgenoegzaam wordt, roep je het onheil over je af, is Heijnes stelling dus.

Read full interview here