Menu

Block8 : The Invention of the Individual

Inleiding: Liberalisme is een kind van het Christendom
Westerkerk, Zaterdag 25 March 2017
14:00-14:15 h
Paul Steenhuis
Lezing: De Oorsprong van het Westers Liberalisme
14:15-15:15 h
Larry Siedentop: Waarom is het Westen anders?
Q&A met het publiek
15:15-15:30 h
Larry Siedentop

Liberalisme is een kind van het christendom

De ‘uitvinding van het individu’ en het moderne westerse seculiere liberalisme zijn volgens filosoof Larry Siedentop een ‘buitenechtelijk kind’ van het christendom. Zijn boek Inventing the Individual leest als een alternatief kerstverhaal.

Het verhaal over de geboorte van het tweede, onbedoelde kind van het christendom, kent bijna niemand. Volgens Larry Siedentop (1936), een Amerikaans-Britse filosoof, is onze seculiere liberale maatschappij waarin het vrije individu het organiserend principe is, het buitenechtelijk kind van het christendom.

De „uitvinding van het individu” noemt Siedentop het zelf. Die heeft geleid tot onze westerse democratische maatschappij, waarin kerk en staat gescheiden zijn, waarin je als individu vrij bent om je eigen geweten te volgen. Dat liberale secularisme is volgens Siedentop „het geschenk van christendom aan de wereld”.

Het boek waarin Siedentop zijn verhaal vertelt heet Inventing the Individual, The Origins of Western Liberalism. Het verscheen begin dit jaar als Penguinpocket en telt 434 pagina’s: nog weinig als je bedenkt dat hij de langzame geboorte van het individu over meer dan tweeduizend jaar volgt.

Siedentop heeft een missie. Hij moet niets hebben van mensen die het westerse seculiere liberalisme als ‘onverschillig’, materialistisch, of een overtuigingsloos, waardevrij, decadent ‘niet-geloof’ afschilderen. Mensen die dat beweren, beroven West-Europa van zijn morele autoriteit, vindt hij. Ze begrijpen volgens hem niet dat de basis voor het seculier liberalisme ‘een stevig geloof’ is in de gelijkheid en individuele vrijheid van de mens als rationeel en moreel handelend wezen, verantwoordelijk voor zijn daden. En dat is volgens hem ook de basis van het christendom.

Zijn boek is prikkelend en omstreden, want in tegenspraak met de heersende opvatting dat het liberaal secularisme juist ondanks de kerk is ontstaan. Dat een burger in een democratie vrij kan handelen en meebesturen, wordt in het algemeen gezien als een idee uit de heidense Klassieke Oudheid, afkomstig van de Grieken en Romeinen, dat in de Renaissance, na de donkere religieuze Middeleeuwen, weer in West-Europa is opgepikt. En dat in de Verlichting en daarna, na een taaie strijd tegen kerk en geloof (een „burgeroorlog” noemt Siedentop het), tot het moderne liberalisme en de moderne democratie zou hebben geleid.

Read full interview here