Menu

Block3 : Nature of the Mind

Breathing Meditation
Westerkerk, Vrijdag 6 april, 2018
16:40-16:45 h
Tulku Lobsang Rinpoche confirmed
Talk
Westerkerk, Vrijdag 6 april, 2018
16:45-17:30 h
Tulku Lobsang Rinpoche confirmed
Talk: title still open
Westerkerk, Vrijdag 6 april, 2018
17:30-18:15 h
Bernard Stiegler confirmed
Q&A met de publiek
18:15-18:45 h
Bernard Stiegler & Tulku Lobsang Rinpoche confirmed

Tulku Lama Lobsang

Bernard Stiegler

click here to watch Interview

'Ik haal mijn rol uit de woorden die ik krijg'

Bruno Vanden Broecke op de scène. Een grijze wollen vest, een trainingsbroek, sandalen. Hij kruipt in het vel van de Griekse filosoof Socrates. Over een uur zal die de gifbeker drinken waartoe hij veroordeeld is. Het publiek is getuige van zijn laatste woorden.

'Het is een fantistische rol om te spelen. Ik doe het héél graag', zegt Vanden Broecke. ‘De monoloog oogt en klinkt vrij documentair. Het lijkt alsof al wat ik vertel daar en dan ontstaat, en dus niet gebaseerd is op een tekst die ik uit het hoofd heb geleerd. Van dat soort theater hou ik het meest. En een figuur als Socrates, die heel zijn leven op straat heeft gestaan om de mensen vragen te stellen, leent zich daar uiteraard prima toe.’ Socrates leefde bijna 2.500 jaar geleden en wordt gezien als een van de grondleggers van de westerse filosofie. Hij was erg kritisch voor de maatschappij waarin hij leefde en dat heeft hem uiteindelijk het leven gekost. In 399 voor Christus werd hij aangeklaagd omdat hij de goden niet vereerde en een slechte invloed zou hebben op de jeugd. Hij kreeg de doodstraf en dronk – zoals in die tijd gebruikelijk was – een beker met een extract van gevlekte scheerling, een plant met een dodelijk gif.

Filosofie kan sprankelen

‘Ik doe Socrates niet na’, zegt Vanden Broecke. ‘Het is nooit de bedoeling geweest om zo goed mogelijk na te gaan hoe hij gesproken, gestaan en bewogen moet hebben. Het is zijn gedachtegoed dat we aan de man willen brengen. Ik probeer zijn denkhouding en dat waarvoor hij stond zo levendig mogelijk aan het publiek te verkopen. Ik ben sowieso niet een acteur die zich ’s nachts ligt af te vragen op welke manier zijn personage in bed zou liggen en hoe het zich dan wel zou omdraaien ... Dat interesseert me eerlijk gezegd niet: ik haal mijn rol uit de woorden die ik krijg, in dit geval dus uit de tekst die Stefaan Van Brabandt heeft geschreven.’

Auteur-regisseur Stefaan Van Brabandt studeerde zowel theater als filosofie en brengt nu zijn beide passies samen: Socrates is de eerste in een reeks van vijf filosofenmonologen. De komende jaren kruipt Robby Cleiren in de huid van Kierkegaard, Damiaan De Schrijver in die van Schopenhauer, Peter Van den Eede speelt Foucault en Wim Helsen neemt Nietzsche voor zijn rekening. Vanden Broecke: ‘Stefaan heeft echt een schone manier gevonden om filosofie en theater te verzoenen. Bij filosofie denken veel mensen meteen aan theater boeken, bibliotheken en studeren. Met zijn teksten toont Stefaan aan dat filosofie ook kan sprankelen.’

Twijfelen mag

‘Een van de mooiste passages van het stuk gaat over twijfel’, vindt Vanden Broecke. ‘Daarin zegt Socrates dat twijfelen best oké is: het mag. Ik vind dat zelf iets heel belangrijks om in deze tijd te vertellen. Je hóéft niet alles zeker te weten, je hóéft niet over alles een mening te hebben, niet al je berichtjes moeten vol uitroeptekens staan, bij wijze van spreken. Je mag ook vragen hebben en de tijd nemen om over iets na te denken. We leven nu eenmaal in een tijd die het de mensen niet gemakkelijk maakt om even stil te blijven staan bij de dingen.’

Maar waarom?

Op de scène staat de beker met de gifdrank al te trekken. De klok tikt voor Socrates. ‘En de mensen kijken toe hoe ze tikt. De voorstelling speelt zich af op hét sleutelmoment in zijn leven’, vertelt Vanden Broecke. ‘Ik geef tijdens de voorstelling ook een paar keer aan dat ik niet veel tijd meer heb, maar dat ik toch nog een paar dingen wil zeggen.’ Dat gegeven maakt soms best wat los in het publiek. ‘De heftigste reactie heb ik tijdens de eerste speelreeks in Amsterdam gekregen’, zegt hij. ‘Ik raak in de voorstelling het beeld aan van de ziel die gevangen zit in de kerker van het lichaam. Nu zat er een vrouw in een rolstoel in het publiek. Ze kon alleen met haar kin een hendeltje heen en weer bewegen om de stoel te besturen. Tijdens die passage begon ze te huilen en te snikken. En helemaal op het laatst, toen de gifbeker uitgeschonken werd, hoorde ik haar met een klein stemmetje vragen: Maar waarom doe je dat nou?’

De adem van het stuk

Dat Bruno Vanden Broecke een publiekslieveling is, is geen toeval. De acteur houdt als geen ander rekening met de mensen in de zaal. ‘Ik zei al dat ik bij elke rol vertrek vanuit de zinnen die ik aangereikt krijg. Om een rol dan echt op punt te krijgen, kan een kostuum of decor al eens helpen, maar de grootste steun krijg je van de toeschouwers.’ Nooit heeft de acteur dat beter ondervonden dan tijdens het creatieproces van Gij die mij niet ziet, de voorstelling die hij samen met Wim Helsen maakte in 2011. ‘In de stand-upcomedy en het cabaret is het de gewoonte om heel veel try-outs te doen. Soms wordt iets wel 50 keer op een publiek uitgeprobeerd voor de makers beslissen dat het goed zit. In theater is zoiets onmogelijk: als je een voorstelling 50 keer speelt, heb je er al bijna twee volledige tournees op zitten. Maar sindsdien weet ik wel dat try-outs vruchten afwerpen en zorg ik dat ik er voor elk nieuw stuk toch enkele kan doen. Het is de ideale manier om de adem van het stuk al wat te voelen voor het in première gaat. Zeker als je – zoals in dit stuk – al eens een reactie vraagt uit de zaal, is het fijn om dat vooraf al eens uitgeprobeerd te hebben. Je maakt je personage voor een stukje samen met het publiek.’

Ines Minten Uit: uitgekamd, november 2016

     


Het Zuidelijk Toneel & Stefaan Van Brabandt

SOCRATES

Socrates, “vader van de filosofie”, leermeester van Plato, was de luis in de pels van de Atheense bevolking. Hij zette hen aan het denken door op ironische wijze kritische vragen te stellen bij al hun vanzelfsprekendheden. Wat hem niet in dank werd afgenomen: op zijn 70ste werd hij aangeklaagd en veroordeeld tot de doodstraf met de gifbeker.

In de theatermonoloog SOCRATES kijkt de meest legendarische filosoof uit de geschiedenis enkele uren voor zijn dood terug op zijn leven en denken.

“Uitstekend geacteerde Socrates.”
de Volkskrant

“De monoloog Socrates is de eerste van een door Stefaan Van Brabandt geschreven reeks over grote filosofen, die nu al naar meer smaakt … Vanden Broecke speelt warm, intelligent en met een subtiel gevoel voor humor … De redeneringen van Socrates zijn zó actueel en prikkelend dat je verlangt naar een wekelijkse aflevering.“
De Theaterkrant

“Niet te missen.”
Filosoof Johan Braeckman

“Socrates bewijst dat filosofie tot haar recht komt op de planken. We kijken al uit naar de rest van de reeks.”
VETO, Leuvens Studententijdschrift

“Nooit gedacht dat we aan de lippen van een filosoof zouden hangen die al 2500 jaar gestorven is…”
Knack

“…een fijne injectie van gezonde twijfel, als vaccin tegen alle evidenties, alle loze kretologie.”
De Standaard

“Sterkste tandem sinds Eddy Merckx-Vic Van Schil. Must see.”
Marc Coenen, voormalig nethoofd CANVAS

Credits
Concept, tekst en regie: Stefaan Van Brabandt
Spel: Bruno Vanden Broecke
Dramaturgie: Wannes Gyselinck
Techniek: Dimitri Joly
Productie: De Verwondering & De Speelman
Coproductie: Het Zuidelijk Toneel, Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond, De Arenbergschouwburg